Anne Sütüne Geçen İlaçlar

Süt veren anneler de zaman zaman hastalanır. Her ne kadar emzirme durumu söz konusu olduğunda, izleyen hekim mecbur değilse anneye ilaç kullanmaktan kaçınsa da, tedavinin gerekleri bazen ilaç kullanılmasını zorunlu kılabilir.

Bu nedenle hangi ilacın süte ne oranda geçtiği, sütün kalitesine, kokusuna, tadına etkisi, bebeğe zararlı olup olmayacağı, ilaç alınıyor iken süt vermeye ara verilecekse bunu süresinin ne olacağı her zaman sorgulanmalıdır.

 

ANNENİN ALDIĞI İLAÇ SÜTÜ ETKİLERMİ ?

Annenin aldığı ilaçlar süt miktarını ve içeriğini etkileyebilir. Neredeyse bütün ilaçlar anne sütüne geçme potansiyeline sahiptir ve bu geçişi etkileyen çok çeşitli faktörler vardır. Öte yandan süte geçen miktar genellikle annenin aldığı doza göre çok az miktardadır ve özellikli bazı ilaçlar dışında, bu dozların bebeğe zararlı olma olasılığı çok düşüktür.

 

HANGİ İLAÇLAR GÜVENİLİRDİR ?

Günlük pratikte en sık kullanılan ilaçlar, emzirme yönünden genellikle bebekler tarafından iyi tolere edilir, fakat bazı ilaçların süte geçen miktarları az bile olsa, bebeğin o sütü almasını sakıncalı hale getirebilir. Örneğin bazı antibiyotikler (Kloramfenikol), kanser ve romatizma ilaçlarının bir kısmı süt verilirken kesinlikle kullanılmamalıdır. (Bkz. Tablo).

Diğer yandan Metranidazol gibi, bebek için kanserojen olduğu iddiası halen tartışmalı olan ilaçlarda, bu olumsuz potansiyelin yanında, sütün tadını bozabilme özelliği mevcuttur. Bu özelliği ile, çocuğu anne memesinden uzaklaştırabileceğinden, bu tür ilaçların alınmamaları önerilir.

Çok küçük dozlarda alınsa dahi, olumsuz yan etki potansiyellerinin yüksekliği nedeniyle kullanılması önerilmeyen ilaçlara önemli bir örnek de Aspirindir. Aspirin bebeğe süt verilirken bebekte kanama oluşturabilme potansiyeli taşıdığından, kaçınılması gereken ilaçlar grubundadır.

 

İSTİSNALAR VARMIDIR ?

Bu listede, kullanılabilecek ilaçlar sınıfında yer alan sedatiflerin, bebeklerde de sedasyon oluşturma ve solunum depresyonu yapabilme potansiyeli vardır ve bir doktor onayı ve gözetimi olmadan kullanılmaları sakıncalı olabilir.

ALINACAK İLACI KISITLAYAN FAKTÖRLER NELERDİR ?

Emziren bir annenin bir ilacı alıp alamayacağını etkileyen faktörler, ilacın anne sütündeki yoğunluğu, ilacın proteine bağlanma oranı, ilacın molekül büyüklüğü, iyonlaşma derecesi, yağda çözünürlüğü ve yarı ömrü gibi faktörlerdir. Diğer yandan ilacın bebek üzerine olumsuz etki riskini etkileyen faktörler şu şekilde sıralanabilir;

Dozun zamanlaması: Bebeği emzirdikten hemen sonra ilacın alınması, kısa yarı ömürlü ilaçlar için alınması gereken en önemli önlemdir. Böylelikle bir sonraki emzirme zamanına kadar ilacın anne vücudundan atılması gerçekleşmiş olur.

Bebeğin yaşı: İlk aylarda bebekler daha sık emdiklerinden, ilacın verilme zamanına dikkat ederek olumsuz etkilerinden kaçınmak mümkün olmaz.

Prematür bebeklerin ve yenidoğan bebeklerin ilaçları metabolize etme ve vücuttan atabilme yetenekleri oldukça sınırlıdır.

Bir bebeğin doğumdaki metabolizması ve dolayısıyla ilaçtan kurtulabilme kapasitesi, 7-8. aydaki bebeğin ancak üçte biri kadardır. Bu nedenle aynı doz ilaç alımında toksisite riski bebeğin yaşı ne kadar küçükse o oranda fazla olacaktır.

İlacın Toksisitesi: Bir ilacın anne sütünde bulunması o ilacın bebeği mutlaka etkileyeceği anlamına gelmez. Örneğin omeprazol gibi mide asidiyle temas ettiğinde yapısı bozulan ilaçlar anne sütünde bulunsa bile, bebek midesine ulaştığında parçalanır ve barsaktan kolayca atılır.

Yine gentamisin gibi anneye damardan verilen bir antibiyotik de anne sütü aracılığıyla bebeğe geçse bile, bebek barsağından emilmeyeceğinden bebeğe zararlı bir etkisi olmaz.

Anne sütü miktarı: Anne sütünün azalmaya başladığı aylarda bebek günde sadece bir-iki defa, emiyorsa, annenin aldığı ilaçtan etkilenme olasılığı az olacaktır.

Göreceli bebek dozu: Genel olarak annenin aldığı ilacın sadece % 5 kadarı annesütüne geçer. Buna göre annenin aldığı ilacın 1/20’si bebeğe verildiğinde zararlı doza ulaşılıyorsa o ilaç anneye verilmez, (yada veriliyorsa, bebek belli süre emzirilmez).

Örneğin 2 adet parasetamol tablet (toplam 1000 mg) alan annenin sütüne geçecek miktar toplamda o gün için 50 mg dır. Oysa bebek için günlük müsaade edilen maximum parasetamol dozu kilo başına 60 mg dır.

Demek ki 3 kilogramlık bir bebeğin annesinin bahsedilen dozda parasetamol almasının bir sakıncası yoktur. Ancak, nadir birtakım ilaçlarda bu geçiş oranı çok daha yüksektir. Örneğin Lityum’da bu oran % 10 un çok üzerindedir.

EMZİRİRKEN İLAÇ ALAN ANNEDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR ?

İlaçlar etkinliği belirlenmiş en düşük dozlarda kullanılmalıdır,

Alternatifi varsa, (mesela fluoksetin yerine sertralin gibi) daha kısa etkili ilaç seçilmelidir,

İlaç alımından dolayı süt vermeye ara verilirse memelerdeki sütün sağılarak boşaltımı ihmal edilmemelidir,

Anneye tedavinin süresi ve tedavi bitimindeki süt verme durumunun ne olacağı ayrıntılı olarak anlatılmalı, kısa süreli tedavilerde durumun geçici olduğu, süt verme eylemine mutlaka devam edileceği ve en uygun süt verme zamanının tarihi kesin olarak bildirilmelidir,

İlacın varsa doğal alternatifi araştırılmalı, örneğin yasak olan bir müshil verileceğine, barsaktan emilmeyen bir laksatif verilmelidir.

En sık kullanılan ilaçlar muhtemelen emzirme yönünden de emniyetli ilaçlardır.

Süte geçen ilaç miktarları genellikle küçüktür ve yenidoğanlarda ve bebeklerde kullanılan ilaçların bilinen güvenli dozlarından çok daha azdır. Yine de, eğer bir ilaç hakkında, anne sütüne geçip geçmediği ve geçtiğinde bebekte oluşacak olası zararları konusunda yeteri bilgiye ulaşılamamışsa, ilaç ya alınmamalı yada alınmışşa bebeğin emzirilmesi geçici olarak durdurulmalıdır.

Bu konuda hastayı bilgilendirme hakkı ve sorumluluğu kesinlikle ilacı yazan hekime aittir.

Kullanılmamalı

Mümkünse kullanılmasın

Kullanılabilir

Amfetaminler

Alkol

Parasetamol (Parol, Tamol, vermidon, minoset, calpol..)

Kanser ilaçları

Amiodaron

Asiklovir (Zovirax, Asiviral..)

Bromokriptin (Parlodel)

Antrokinonlar (laksatif)

A,B,C,E vitaminler

Klozapin (Leponex)

Aspirin (salisilatlar)

Anestezikler

Kloramfenikol

Atropin

Antibiyotikler (Kloramfenikol hariç)

Kokain

Beta adrenerjik bloker (Beloc)

Epilepsi ilaçları

Siklofosfamid (Endoxan)

Doğum kontrol hapları

Antihistaminler

Dietilstilbesterol (Andraxan)

Brom tuzları (Brom, Mestinon)

Antitiroidler (Metimazol hariç)

Doksorubisin (Caelyx)

Kalsiferol (D vitamini)

Propiltiourasil (Propicil)

Ergot alkaloidleri (Cafergot, Zomig)

Kaskara

Kodein

Altın tuzları

Ciprofloksasin (Cipro)

Siklosporin

Eroin

Dantron (Sürsil, Dimetrol)

Klorpromazin (Largaktil)

İmmünosupresanlar

Dihidrotashisterol

Depo-Provera

Iyot

Domperidon (Motilium)

Digoxin

Lityum

Estrojenler

Dilantin (Fenitoin)

Methimazol (Thyromazole)

Metoklorpramid (Metpamid)

Diüretikler

Metilamfetamin

Metronidazol (Flagyl)

Fluoxetin (Prozac)

Fensiklidin

Meperidin (Dolantin)

Furosemide (Lasix)

Radiofarmasötikler

Fenobarbital (Lüminal)

Haloperidol (Nörodol)

Tiourasil

Primidon (Mysolin)

Warfarin

Psikotropik ilaçlar

Indometazin ve benzerleri

Reserpin (Regreton)

Düşük mol. ağırlıklı heparin (Clexan )

Sulfasalazin (Salazopirin)

Metformin(Glifor, glikophage..)

Morfin

Kas gevşeticiler

Paroxetin (Paxil, Paxera)

Prednizon

Propranolol (Dideral)

Sedatifler

Teofilin

Parantez içinde verilen isimler ilk akla gelen markalardır. Aynı etken maddeyi içeren farklı markalar da bulunabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.